Η ακόλουθη επιστολή δημοσιεύτηκε στον δικτυακό τόπο http://www.edra.gr στις 4 Ιουνίου 2002.

Την 1η Ιουνίου 2002 διενεργήθηκαν οι εξετάσεις του μαθήματος Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον της Γ’ Τάξης Ενιαίου Λυκείου. Η φετινή χρονιά είναι η πρώτη που το μάθημα διδάσκεται με τη βοήθεια ενός μόνο διδακτικού πακέτου. Ωστόσο, τη χρονιά αυτή –αν και δεν έπρεπε– παρουσιάστηκαν προβλήματα και εκπλήξεις.

Όπως, γνωρίζουμε, το σχολικό βιβλίο χωρίζεται σε δύο βασικά μέρη, όπου το πρώτο ασχολείται με την κατασκευή αλγορίθμων (δηλαδή περιγραφή και αναπαράσταση αλγορίθμων με ελεύθερο κείμενο, διαγραμματικές τεχνικές, φυσική γλώσσα με βήματα, κωδικοποίηση), ενώ το δεύτερο με τον προγραμματισμό τόσο στη γλωσσα όσο και σε άλλα προγραμματιστικά περιβάλλοντα.

Έτσι, για να καλύψει και τα δύο αυτά μέρη το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων με τον καθορισμό της εξεταστέας-διδακτέας ύλης για το σχολικό έτος 2001-2002 έγραφε την ακόλουθη σημείωση:

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών σκοπός του μαθήματος είναι η αλγοριθμική προσέγγιση στη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων και όχι η εκμάθηση μιας γλώσσας προγραμματισμού. Οι μαθητές θα μπορούν να διατυπώνουν τις λύσεις των ασκήσεων των εξετάσεων είτε σε οποιαδήποτε μορφή παράστασης αλγορίθμου είτε σε «ΓΛΩΣΣΑ» είτε σε Pascal είτε σε Basic είτε σε Turbo Pascal είτε σε Quick Basic. Επισημαίνουμε ότι το συντακτικό και το λεξιλόγιο οποιασδήποτε γλώσσας δεν αποτελούν αντικείμενο της εξεταστέας ύλης.

Ωστόσο στο ΘΕΜΑ 4ο η εκφώνηση είχε ως εξής:

Μια εταιρεία αποθηκεύει είκοσι (20) προϊόντα σε δέκα (10) αποθήκες. Να γράψετε πρόγραμμα στη γλώσσα προγραμματισμού «ΓΛΩΣΣΑ», το οποίο:

α. περιέχει τμήμα δήλωσης των μεταβλητών του προγράμματος (Μ 3)

Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται είναι αν υπάρχει δικαίωμα να ζητηθεί σε θέμα η γραφή προγράμματος και οι δηλώσεις μεταβλητών.

Η απάντηση στο ερώτημα των εξεταστών-διορθωτών στάλθηκε στα εξεταστικά κέντρα και ποτέ στους μαθητές με τηλεομοιοτυπία στις 13:16 !!!

Η απάντηση έλεγε:

Μετά από σχετικά ερωτήματα Βαθμολογικών Κέντρων για τις ζητούμενες απαντήσεις στο μάθημα Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον, Τεχνολογικής Κατεύθυνσης, Γ’ Λυκείου, διευκρινίζεται ότι:

Αν οι μαθητές έχουν χρησιμοποιήσει στο τέταρτο θέμα την αλγοριθμική προσέγγιση της ψευδογλώσσας ή κάποια από τις γλώσσες προγραμματισμού όπως Pascal, Basic, Turbo Pascal ή Quick Basic, τότε εφόσον η λύση είναι αλγοριθμικά ορθή, η απάντηση θεωρείται πλήρης.

Επιτέλους!!! Έγινε θαύμα !!!

Όλοι όσοι διδάσκουν το μάθημα γνωρίζουν ότι:

…στο ρεπερτόριο των εντολών της ψευδογλώσσας δεν υπάρχουν δηλώσεις τύπων δεδομένων των χρησιμοποιούμενων μεταβλητών. Κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο στο επίπεδο της αλγοριθμικής ψευδογλώσσας.… Αν από τα δεδομένα του προβλήματος πρέπει να δηλωθεί ο τύπος των μεταβλητών, τότε αυτό γίνεται στην εκφώνηση. Ωστόσο δεν είναι λάθος στις περιπτώσεις αυτές να συμπληρώνεται ο τύπος των μεταβλητών στη γραμμή των δεδομένων…

Η παραπάνω παράγραφος έχει παρθεί από το βιβλίο του Καθηγητή σελίδα 72.

Άρα, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι αν ένας μαθητής επιλύσει το θέμα σε αλγοριθμική ψευδογλώσσα ή σε Basic ή Quick Basic, όπου δεν είναι απαραίτητες οι δηλώσεις των μεταβλητών, δεν χρειάζεται να δηλώσει μεταβλητές και παρόλα αυτά θα πάρει τις 3 μονάδες!! Από την άλλη, αν κάποιος κάνει δηλώσεις μεταβλητών και τις κάνει λάθος, με ποιο αιτιολογικό οι διορθωτές θα του αφαιρέσουν 3 μονάδες, ενώ στον άλλο καμία; Και γιατί οι μαθητές είναι υποχρεωμένοι να γράψουν σε ΓΛΩΣΣΑ;

Έχω την αίσθηση ότι φέτος τα θέματα του μαθήματος «από κάπου μπάζουν». Γιατί δεν δόθηκε η παραπάνω διευκρίνιση στους μαθητές; Γιατί η διευκρίνιση στάλθηκε στα εξεταστικά κέντρα των Φυσικώς Αδυνατών στις 13:16; Την ώρα αυτή είχαν ολοκληρώσει την εξέτασή τους οι μισοί Φ.Α. μαθητές. Η «γύμνια» στα θέματα είναι ξεκάθαρη και δεν στηρίζεται μόνο σε αυτό.

Στο ΘΕΜΑ 2ο χρησιμοποιείται ένα έτοιμο τμήμα αλγορίθμου. Στη δομή Όσο…επανάλαβε χρησιμοποιείται η συνθήκη Υ <> 0. Το σύμβολο <>, που ελέγχει την ανισότητα δεν υπάρχει πουθενά στο πρώτο μέρος του βιβλίου. Μάλιστα αναφέρει στη σελίδα 46 του βιβλίου του Μαθητή ότι στην ψευδογλώσσα (η οποία έχει χρησιμοποιηθεί για το τμήμα του αλγορίθμου του θέματος 2), χρησιμοποιείται το σύμβολο ¹.

Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι οι μαθητές γράφουν αλγόριθμο σε ψευδογλώσσα. Γενικά το βιβλίο δεν χρησιμοποιεί τον όρο «ψευδοκώδικας» (που υπήρχε στο άλλο διδακτικό πακέτο).

Τέλος, καλό είναι να υπάρχει και ένας άριστος γνώστης της Ελληνικής γλώσσας την ώρα που δακτυλογραφούνται τα θέματα για να πει στην Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων Ημερησίων Ενιαίων Λυκείων, ότι δεν υπάρχουν μικρά γράμματα, αλλά πεζά γράμματα.

Ευελπιστώ, μέχρι την Τρίτη που θα ξεκινήσει η διόρθωση των γραπτών του μαθήματος, να έχει σταλεί κάποια διευκρίνιση στα διορθωτικά κέντρα, ώστε να μην υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά. Αρκετοί μαθητές σήμερα έχασαν μόρια από αυτό το θέμα. Ας μην συνεχιστεί !!

Ελπίζω, ότι τη Δευτέρα, 10-6-2002 που εξετάζονται στην Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον τα Ενιαία Εσπερινά Λύκεια, αλλά και την επόμενη χρονιά, οι εκφωνήσεις των θεμάτων να είναι σαφέστερες. Θα πρότεινα μάλιστα η εκφώνηση για την ανάπτυξη αλγορίθμων να έχει την παρακάτω μορφή: «Να γράψετε αλγόριθμο ή πρόγραμμα με το οποίο…», ώστε να επιτρέπεται στο μαθητή να αναπτύξει τον αλγόριθμο σε όποια μορφή επιθυμεί. Ούτως ή άλλως όπως αναφέρετε και στην εξεταστέα – διδακτέα ύλη σκοπός του μαθήματος είναι η αλγοριθμική προσέγγιση στη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων και όχι η εκμάθηση μιας γλώσσας προγραμματισμού.

Με εκτίμηση
Δουκάκης Γ. Σπυρίδων
http://sdoukakis.wordpress.com/
Καθηγητής Πληροφορικής στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος, Pierce College.
Συγγραφέας του βιβλίου Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον από τις Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών.